Điều trị liên chuyên khoa cho bệnh nhân sai lệch xương hàm sau chỉnh nha ngụy trang và phục hình toàn hàmMultidisciplinary management of severe skeletal malocclusion following previous orthodontic camouflage and full-mouth prosthodontic treatment
02/09/2026Kết quảResults
Đây là một trong những trường hợp điều trị phức tạp và đáng nhớ nhất của mình, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa: Nội nha – Nha chu – Phục hình – Phẫu thuật Hàm mặt.
Tình trạng ban đầu
Bệnh nhân có sai lệch khớp cắn loại III do xương (skeletal Class III) mức độ nặng, kèm theo bất đối xứng khuôn mặt và lệch hàm dưới sang trái.
Trước đó, bệnh nhân đã được điều trị bằng chỉnh nha ngụy trang (orthodontic camouflage). Tuy nhiên, do nguyên nhân chính nằm ở sự sai lệch tương quan giữa hai xương hàm, điều trị chỉnh nha đơn thuần không thể giải quyết triệt để vấn đề.
Sau đó, bệnh nhân tiếp tục được phục hình bằng chụp sứ toàn bộ hai hàm với mong muốn cải thiện khớp cắn và thẩm mỹ. Tuy nhiên, tình trạng Class III do xương và lệch hàm vẫn tồn tại.
Khi đến khám, ngoài vấn đề về xương hàm, bệnh nhân còn có nhiều vấn đề răng miệng cần được xử lý trước khi có thể tiến hành phẫu thuật. Nhiều răng đã điều trị và bọc sứ có tổn thương quanh chóp; mô nha chu viêm mạn tính và thường xuyên chảy máu khi ăn nhai. Hình thể và màu sắc của các phục hình cũ cũng chưa đạt được yêu cầu thẩm mỹ.
Do đó, đây không còn là một trường hợp có thể giải quyết bằng riêng chỉnh nha, phục hình hay phẫu thuật. Bệnh nhân cần một kế hoạch điều trị liên chuyên khoa toàn diện, trong đó từng bước phải được thực hiện theo một trình tự chính xác.
Kế hoạch điều trị liên chuyên khoa
Tháng 7/2021, mình cùng các đồng nghiệp xây dựng kế hoạch điều trị phối hợp giữa Nội nha, Nha chu, Phục hình và Phẫu thuật Hàm mặt.
Giai đoạn 1 – Kiểm soát bệnh lý răng và nha chu
Toàn bộ các phục hình cũ không phù hợp được tháo bỏ. Những răng có chỉ định được điều trị nội nha lại, đồng thời bệnh nhân được điều trị nha chu nhằm kiểm soát tình trạng viêm và tạo nền tảng mô mềm ổn định trước khi bước sang giai đoạn tái tạo.
Giai đoạn 2 – Lập kế hoạch phẫu thuật và phục hình đồng thời
Sau khi tình trạng nội nha và nha chu ổn định, bệnh nhân được khám lâm sàng, chụp Cone Beam CT (CBCT) và thu thập dữ liệu phục vụ cho phẫu thuật chỉnh hình xương hàm.
Trên phần mềm lập kế hoạch phẫu thuật ảo, hai xương hàm được mô phỏng di chuyển về tương quan xương Class I, đồng thời điều chỉnh bất đối xứng khuôn mặt.
Điểm đặc biệt của trường hợp này là vị trí xương hàm sau phẫu thuật không được quyết định độc lập với phục hình răng.
Kế hoạch di chuyển xương được chuyển sang bác sĩ phục hình. Dựa trên tương quan hai hàm dự kiến sau phẫu thuật, hệ thống chụp tạm hai hàm được thiết kế để tạo ra hình thể răng và khớp cắn phù hợp với vị trí xương mới.
Các phục hình tạm được in 3D và gắn thử trên bệnh nhân.
Giai đoạn 3 – Chuyển kế hoạch số vào phẫu thuật
Sau khi xác định được đồng thời vị trí xương – vị trí răng – khớp cắn, dữ liệu này được sử dụng để thiết kế và in 3D các máng hướng dẫn phẫu thuật (surgical guides).
Bệnh nhân sau đó được tiến hành phẫu thuật chỉnh hình xương hai hàm (bimaxillary orthognathic surgery) nhằm đưa hai xương hàm về tương quan Class I và điều chỉnh tình trạng bất đối xứng.
Nhờ việc phối hợp kế hoạch phục hình ngay từ trước phẫu thuật, vị trí xương hàm sau phẫu thuật được thiết lập dựa không chỉ trên cấu trúc xương mà còn trên mục tiêu cuối cùng về khớp cắn, chức năng và hình thể răng.
Giai đoạn 4 – Phục hình sau phẫu thuật
Sau khi tương quan xương hàm và khớp cắn ổn định, bác sĩ phục hình tiếp tục hoàn thiện hệ thống phục hình sứ vĩnh viễn cho bệnh nhân.
Quá trình điều trị chính hoàn thành vào tháng 10/2022, chưa bao gồm giai đoạn tháo nẹp và phẫu thuật chỉnh cằm sau đó.
Kết quả
Sau quá trình điều trị liên chuyên khoa kéo dài hơn một năm, bệnh nhân đã đạt được:
Tương quan hai xương hàm loại I
Loại bỏ tình trạng khớp cắn loại III do xương
Cải thiện bất đối xứng và lệch hàm
Khớp cắn ổn định
Tình trạng nha chu ổn định
Phục hồi chức năng ăn nhai
Cải thiện thẩm mỹ răng và khuôn mặt
Hiện tại bệnh nhân có sức khỏe tốt và duy trì tình trạng răng miệng ổn định.
Trường hợp này cũng cho thấy một nguyên tắc quan trọng trong điều trị những sai lệch xương hàm phức tạp: khi nguyên nhân của vấn đề nằm ở cấu trúc xương, việc thay đổi vị trí hoặc hình thể của răng đơn thuần không thể thay thế cho việc điều chỉnh tương quan xương hàm.
Ở những bệnh nhân đồng thời có các vấn đề về nội nha, nha chu và phục hình, kết quả điều trị không phụ thuộc vào một kỹ thuật hay một chuyên khoa riêng lẻ, mà cần một kế hoạch tổng thể trong đó sức khỏe răng – nha chu, vị trí xương hàm, khớp cắn và phục hình cuối cùng được thiết kế như những thành phần của cùng một quá trình điều trị.
Xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp ở các chuyên khoa Nội nha, Nha chu và Phục hình đã phối hợp và hỗ trợ mình trong suốt quá trình điều trị một trường hợp đầy thử thách này.
This was one of the most complex and memorable cases in my practice, requiring close collaboration between Endodontics, Periodontics, Prosthodontics, and Oral and Maxillofacial Surgery.
Initial presentation
The patient presented with a severe skeletal Class III malocclusion, associated with significant facial asymmetry and deviation of the mandible to the left.
Prior to presenting to us, the patient had undergone orthodontic camouflage treatment. However, because the primary problem was skeletal rather than dentoalveolar, orthodontic treatment alone was unable to correct the underlying maxillomandibular discrepancy.
The patient subsequently underwent full-mouth crown restoration in an attempt to improve the occlusion and dental appearance. Despite this treatment, the skeletal Class III relationship and mandibular deviation remained.
At the time of our initial assessment, the problem extended beyond the skeletal discrepancy. Multiple restored teeth demonstrated periapical pathology, while the periodontal tissues showed chronic inflammation and frequent bleeding during mastication. The morphology and shade of the existing restorations were also aesthetically unsatisfactory.
The case therefore could not be addressed by orthodontics, prosthodontics, or surgery alone. A comprehensive multidisciplinary treatment strategy was required, with each stage carefully sequenced before definitive orthognathic correction could be undertaken.
Multidisciplinary treatment planning
In July 2021, our team established a coordinated treatment plan involving Endodontics, Periodontics, Prosthodontics, and Oral and Maxillofacial Surgery.
Stage 1 – Endodontic and periodontal stabilization
The existing inadequate restorations were removed. Teeth requiring further treatment underwent endodontic retreatment, while periodontal therapy was performed to control chronic inflammation and establish a healthy and stable periodontal environment.
Only after the endodontic and periodontal conditions had been adequately stabilized did we proceed to definitive surgical and prosthodontic planning.
Stage 2 – Integrated surgical and prosthodontic planning
The patient underwent a comprehensive clinical examination and cone-beam computed tomography (CBCT) as part of the orthognathic surgical assessment.
Using virtual surgical planning, the maxilla and mandible were repositioned digitally to establish a skeletal Class I relationship and correct the facial asymmetry.
An important aspect of this case was that the final skeletal position was not planned independently from the prosthodontic reconstruction.
The proposed postoperative jaw relationship was transferred to the prosthodontist. Based on this new skeletal relationship, provisional restorations for both arches were digitally designed to establish the intended tooth morphology and final occlusal relationship.
The provisional restorations were then 3D printed and transferred to the patient.
Stage 3 – Translating the digital plan into surgery
Once the relationship between the skeletal position, dental morphology, and final occlusion had been established, the data were used to design and 3D print patient-specific surgical guides.
The patient subsequently underwent bimaxillary orthognathic surgery to correct the severe skeletal Class III discrepancy and facial asymmetry.
Because the prosthodontic outcome had already been incorporated into the preoperative planning process, the surgical position of the jaws was determined not only by skeletal anatomy, but also by the intended occlusion, dental morphology, function, and final prosthodontic outcome.
Stage 4 – Definitive prosthodontic rehabilitation
Following stabilization of the postoperative skeletal and occlusal relationships, definitive ceramic restorations were completed by the prosthodontic team.
The main course of treatment was completed in October 2022, excluding subsequent plate removal and secondary genioplasty.
Outcome
After more than one year of multidisciplinary treatment, the patient achieved:
A skeletal Class I maxillomandibular relationship
Correction of the skeletal Class III malocclusion
Improvement of facial asymmetry and mandibular deviation
Stable occlusion
Stable periodontal health
Restoration of masticatory function
Improved dental and facial aesthetics
The patient remains in good general health with a stable oral condition.
This case illustrates an important principle in the management of complex dentofacial deformities: when the primary problem is skeletal, changing tooth position or tooth morphology alone cannot substitute for correction of the underlying skeletal discrepancy.
In patients who simultaneously present with endodontic, periodontal, prosthodontic, and skeletal problems, successful rehabilitation does not depend on a single procedure or specialty. Instead, it requires an integrated treatment strategy in which dental and periodontal health, skeletal position, occlusion, and the definitive prosthodontic reconstruction are planned as interconnected components of the same treatment.
My sincere thanks to our colleagues in Endodontics, Periodontics, and Prosthodontics for their close collaboration and invaluable contribution throughout this challenging case.