Phẫu thuật chỉnh hình xương hàm cho hô hai hàm, cười hở lợi và lệch mặt

02/09/2026 Kết quả

Đây là một trong những trường hợp phẫu thuật chỉnh hình xương hàm phức tạp mà mình cùng ê-kíp đã thực hiện, với sự kết hợp của ba vấn đề: hô hai hàm, cười hở lợi và bất đối xứng khuôn mặt.

Bệnh nhân là du học sinh và chỉ có một khoảng thời gian tương đối ngắn tại Việt Nam. Trước đó, bệnh nhân đã được chỉnh nha trong vài năm để chuẩn bị cho phẫu thuật.

Qua thăm khám và phân tích, bệnh nhân được chẩn đoán quá phát hai hàm (bimaxillary protrusion), quá phát hàm trên theo chiều dọc (vertical maxillary excess) gây cười hở lợi, đồng thời có bất đối xứng xương hàm và lệch mặt.

Việc điều trị vì vậy không chỉ đơn thuần là đưa hai hàm ra sau, mà phải đồng thời kiểm soát vị trí của hàm trên theo ba chiều, độ nhô của vùng răng cửa, tương quan khớp cắn, bất đối xứng và hình thái mô mềm của khuôn mặt.

Kế hoạch phẫu thuật

Ở hàm trên, Le Fort I osteotomy được thực hiện nhằm đưa hàm trên lên trên, qua đó điều chỉnh tình trạng quá phát theo chiều dọc và giảm mức độ cười hở lợi.

Tuy nhiên, bệnh nhân đồng thời có tình trạng nhô đáng kể của vùng răng cửa. Vì vậy, anterior segmental osteotomy (ASO) được kết hợp để đưa phân đoạn răng trước hàm trên ra sau.

Việc phân chia chuyển động theo cách này cho phép kiểm soát tương đối độc lập hai thành phần của biến dạng: vị trí theo chiều dọc của toàn bộ hàm trên và độ nhô trước – sau của phân đoạn răng cửa, thay vì phải lùi toàn bộ hàm trên một khoảng lớn.

Ở hàm dưới, bilateral sagittal split osteotomy (BSSO) được sử dụng để điều chỉnh vị trí và bất đối xứng của xương hàm dưới. ASO hàm dưới được thực hiện đồng thời nhằm đưa phân đoạn răng cửa dưới ra sau và cải thiện tình trạng hô hai hàm.

Khi xương cân nhưng khuôn mặt vẫn chưa cân

Một trong những phần khó nhất của trường hợp này là genioplasty – phẫu thuật tạo hình cằm.

Nếu chỉ đưa mảnh cằm về vị trí đối xứng dựa trên các mốc xương, mô mềm vùng cằm vẫn biểu hiện lệch sang trái. Đây là một vấn đề quan trọng trong phẫu thuật chỉnh hình xương hàm: đối xứng của bộ xương không phải lúc nào cũng tạo ra đối xứng của mô mềm.

Khuôn mặt cuối cùng mà chúng ta quan sát là mô mềm, không phải hình ảnh của bộ xương trên CT.

Vì vậy, trong trường hợp này, mảnh cằm được chủ động dịch sang phải nhiều hơn so với vị trí đối xứng lý tưởng của xương – một dạng overcorrection có chủ đích. Điều này đồng nghĩa với việc chấp nhận một mức độ bất đối xứng nhất định ở cấu trúc xương để đạt được sự cân bằng tốt hơn của khuôn mặt nhìn từ bên ngoài.

Đây cũng là một ví dụ cho thấy lập kế hoạch phẫu thuật chỉnh hình xương hàm không thể chỉ dựa trên các con số và đường tham chiếu của bộ xương. Mục tiêu cuối cùng là sự hài hòa của khuôn mặt, chức năng và khớp cắn.

Kết quả

Sau phẫu thuật, tình trạng hô hai hàm, cười hở lợi và bất đối xứng khuôn mặt đều được cải thiện đáng kể. Khớp cắn đạt được tương quan lồng múi tương đối tốt và chức năng ăn nhai gần như bình thường.

Như trong mọi phẫu thuật chỉnh hình xương hàm, kết quả thực tế có thể có những sai khác nhỏ so với kế hoạch phẫu thuật ảo. Điều quan trọng là đánh giá kết quả tổng thể dựa trên sự cân đối của khuôn mặt, tương quan mô mềm, khớp cắn và chức năng, thay vì chỉ dựa vào mức độ trùng khớp tuyệt đối giữa kế hoạch và vị trí xương sau phẫu thuật.

Quan trọng hơn, sự thay đổi về khuôn mặt đã giúp bệnh nhân cảm thấy tự tin hơn rất nhiều.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân tiếp tục giai đoạn chỉnh nha hoàn thiện nhằm tinh chỉnh khớp cắn và duy trì kết quả điều trị lâu dài.