Phẫu thuật le fort ii kết hợp le fort i và bsso điều trị sai khớp cắn loại iii trên bệnh nhân khe hở môi – vòm miệng

02/09/2026 Kết quả

Le Fort I là một trong những kỹ thuật phổ biến nhất trong phẫu thuật chỉnh hình xương hàm. Đường cắt này cho phép di chuyển phần xương hàm trên mang răng theo ba chiều không gian, nhờ đó có thể điều chỉnh nhiều dạng sai lệch xương hàm và khớp cắn.

Tuy nhiên, ở một số bệnh nhân, đặc biệt là những trường hợp có dị tật bẩm sinh, sự kém phát triển không chỉ giới hạn ở phần xương hàm trên mang răng mà còn liên quan đến toàn bộ vùng mũi – hàm trên.

Trong những trường hợp như vậy, Le Fort I đơn thuần có thể không đủ để giải quyết toàn bộ biến dạng khuôn mặt.

Kém phát triển tầng mặt giữa trên bệnh nhân khe hở môi – vòm miệng

Bệnh nhân nữ, 20 tuổi, có tiền sử khe hở môi – vòm miệng và biểu hiện sai khớp cắn loại III do xương kèm kém phát triển nặng tầng mặt giữa.

Qua đánh giá khuôn mặt và hình ảnh ba chiều, tình trạng thiếu phát triển tập trung chủ yếu ở phức hợp mũi – hàm trên, trong khi vùng gò má và ổ mắt tương đối bình thường.

Đây là yếu tố quan trọng quyết định lựa chọn đường cắt xương.

Nếu chỉ thực hiện Le Fort I và đưa hàm trên ra trước, phần xương mang răng có thể đạt được tương quan phù hợp với hàm dưới. Tuy nhiên, phần mũi và vùng giữa mặt phía trên đường cắt sẽ không được di chuyển tương ứng.

Kết quả có thể là khớp cắn được cải thiện nhưng sự thiếu hụt của vùng mũi – tầng mặt giữa vẫn còn, thậm chí sự không tương xứng giữa vùng mũi và phần hàm trên đã được đưa ra trước có thể trở nên rõ hơn.

Vì vậy, mục tiêu của phẫu thuật trong trường hợp này không chỉ là điều chỉnh khớp cắn mà còn phải tái lập sự cân đối của toàn bộ tầng mặt giữa.

Tại sao lựa chọn Le Fort II?

Khác với Le Fort I, đường cắt Le Fort II nằm ở vị trí cao hơn và cho phép di chuyển đồng thời phức hợp mũi – hàm trên.

Do vùng gò má và ổ mắt của bệnh nhân tương đối bình thường, việc lựa chọn Le Fort II cho phép tập trung điều chỉnh chính xác vùng bị thiếu phát triển mà không cần di chuyển toàn bộ tầng mặt giữa ở mức cao hơn.

Sau khi thảo luận kế hoạch điều trị cùng Giáo sư Imad Abu El-Naaj, mình quyết định thực hiện phối hợp ba đường cắt xương:

Le Fort II để đưa toàn bộ phức hợp mũi – hàm trên ra trước.

Le Fort I để tiếp tục tinh chỉnh vị trí của phần hàm trên mang răng, cho phép kiểm soát tốt hơn tương quan xương và khớp cắn.

BSSO hai bên ở hàm dưới để đưa xương hàm dưới về vị trí phù hợp với vị trí mới của hàm trên và thiết lập tương quan khớp cắn mong muốn.

Việc phối hợp Le Fort II và Le Fort I cho phép hai thành phần của tầng mặt giữa được điều chỉnh ở những mức độ khác nhau, thay vì buộc toàn bộ cấu trúc phải di chuyển như một khối duy nhất.

Lập kế hoạch phẫu thuật trên môi trường số

Do sự phức tạp của các đường cắt và chuyển động xương, toàn bộ ca phẫu thuật được lập kế hoạch trước trên mô hình ba chiều.

Dựa trên dữ liệu hình ảnh của bệnh nhân, các đường cắt xương và vị trí dự kiến của từng phân đoạn sau phẫu thuật được mô phỏng trên máy tính. Nhờ đó, có thể đánh giá trước tương quan giữa vùng mũi, hàm trên, hàm dưới và khớp cắn trước khi thực hiện phẫu thuật thực tế.

Sau khi hoàn thiện kế hoạch, máng hướng dẫn cắt xương và dụng cụ định vị xương cá nhân hóa được thiết kế dựa trên giải phẫu riêng của bệnh nhân và chế tạo bằng công nghệ in 3D kim loại.

Máng hướng dẫn cắt giúp chuyển vị trí các đường cắt đã thiết kế trên máy tính vào phẫu trường.

Sau khi xương được di chuyển, dụng cụ định vị cá nhân hóa được sử dụng để hướng dẫn các phân đoạn xương đến vị trí đã xác định trong kế hoạch.

Trong kỹ thuật được sử dụng ở trường hợp này, dụng cụ định vị chỉ đóng vai trò tạm thời trong quá trình xác lập vị trí xương. Sau khi vị trí mong muốn được xác nhận, dụng cụ được tháo bỏ và các phân đoạn xương được cố định bằng hệ thống nẹp vít thương mại thông thường.

Như vậy, công nghệ cá nhân hóa được sử dụng để chuyển kế hoạch số vào phẫu thuật, nhưng không trở thành vật liệu cố định vĩnh viễn của bệnh nhân.

Điều trị không chỉ nhằm tạo ra một khớp cắn tốt

Trên những bệnh nhân có biến dạng sọ mặt bẩm sinh, mục tiêu của phẫu thuật không thể chỉ giới hạn ở việc đưa răng về tương quan khớp cắn loại I.

Một khớp cắn tốt nhưng tầng mặt giữa vẫn thiếu phát triển chưa phải là một kết quả hoàn chỉnh.

Việc lựa chọn mức cắt xương cần dựa trên vị trí thực sự của biến dạng trên khuôn mặt: nếu vấn đề nằm ở phần xương ổ răng và hàm trên, Le Fort I có thể phù hợp; nếu sự thiếu phát triển kéo dài lên vùng mũi – hàm trên, một đường cắt cao hơn như Le Fort II có thể cần được cân nhắc.

Sau phẫu thuật, tương quan hai hàm và hình thái tầng mặt giữa của bệnh nhân đã được cải thiện đáng kể. Bệnh nhân và gia đình hài lòng với kết quả đạt được.

Do đây là một trường hợp dị tật sọ mặt bẩm sinh phức tạp, phẫu thuật chỉnh hình xương hàm chỉ là một phần trong toàn bộ quá trình điều trị. Bệnh nhân vẫn có thể cần những can thiệp tiếp theo để hoàn thiện thêm hình thái và chức năng của khuôn mặt.

Đây cũng là trường hợp Le Fort II đầu tiên được thực hiện tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Hà Nội theo ghi nhận của ê-kíp tại thời điểm phẫu thuật, đồng thời là một ca bệnh đặc biệt với sự phối hợp Le Fort II, Le Fort I và BSSO dưới sự hỗ trợ của lập kế hoạch phẫu thuật ba chiều và các dụng cụ phẫu thuật cá nhân hóa.